Ketamine centraal in een recente assisenzaak
De recente assisenzaak rond het overlijden van de 14-jarige Jairon bracht ketamine nadrukkelijk onder de publieke aandacht.
De jongen werd begin 2022 overleden aangetroffen in een woning in Turnhout. Omdat zijn lichaam pas weken na zijn overlijden werd gevonden, kon de precieze doodsoorzaak niet meer worden vastgesteld. Later toxicologisch onderzoek van een haarstaal (op initiatief van VS Advocaten, dat de nabestaanden van Jairon bijstond) wees uit dat hij in de weken voor zijn overlijden aan ketamine was blootgesteld. De vondst van ketamine in het haar speelde mee in de beslissing om de zaak uiteindelijk voor het hof van assisen te brengen.
Op 21 september 2026 veroordeelde het Antwerpse hof van assisen de vader van Jairon tot 23 jaar opsluiting wegens moord. Doorslaggevend was onder meer dat bewust geen medische hulp werd ingeschakeld voor de ernstig zieke jongen terwijl zijn toestand levensbedreigend was. Hoe de ketamine in zijn lichaam terechtkwam bleef ook na het assisenproces onduidelijk, gelet op het aanhoudend stilzwijgen van de daders daaromtrent.
Die nuance is juridisch belangrijk. Was de drug aanwezig in het lichaam? Was de betrokken persoon onder invloed ervan? En heeft die invloed een bepaald gevolg veroorzaakt? Dat zijn drie verschillende vragen die afzonderlijk moeten worden beschouwd.
Precies dat onderscheid duikt vandaag ook op in het verkeersrecht.
Ketamine achter het stuur: was dat vroeger dan niet strafbaar?
Met de wet van 25 mei 2026 tot wijziging van de Wegverkeerswet heeft de wetgever beslist om ketamine uitdrukkelijk op te nemen in het wettelijk systeem voor drugs in het verkeer. Dat betekent niet dat ketaminegebruik achter het stuur voordien straffeloos was.
Artikel 35 van de Wegverkeerswet bestraft immers al jarenlang degene die op een openbare plaats een voertuig bestuurt terwijl hij zich bevindt in een staat van dronkenschap of een daarmee vergelijkbare toestand, als gevolg van het gebruik van drugs of geneesmiddelen.
Sinds 1 september 2026 – de dag waarop het Nieuw Strafwetboek in werking trad – wordt een inbreuk op artikel 35 bestraft met een straf van niveau 1, waarbij de geldboete 1.600 EUR tot 16.000 EUR bedraagt. Daarbovenop komt een verplicht rijverval van minstens één maand en maximaal vijf jaar, soms zelfs levenslang.
Ketamine kan zonder twijfel onder het begrip ‘drugs of geneesmiddelen’ van artikel 35 vallen. Er is echter een belangrijk verschil met de klassieke vervolging wegens drugs in het verkeer. Bij artikel 35 moet niet louter bewezen worden dat ketamine aanwezig was in het lichaam. Er moet worden aangetoond dat de bestuurder daardoor daadwerkelijk in een toestand verkeerde die vergelijkbaar is met dronkenschap. De focus ligt dus op de concrete toestand van de bestuurder: spraak, motoriek, evenwicht, reactiesnelheid, oriëntatie, enz.
De rechter kan de beoordeling daarvan steunen op alle gegevens die hem regelmatig worden voorgelegd, en kan die toestand ook afleiden uit wettelijke vermoedens. Dat maakt het proces-verbaal van de politie in dergelijke dossiers bijzonder belangrijk.
De nieuwe regeling: van beïnvloeding naar meetwaarde
De wet van 25 mei 2026 voegde ketamine toe aan artikel 37bis van de Wegverkeerswet, naast onder meer THC (cannabis), amfetamine, MDMA, morfine en cocaïne. Zodra die wijziging in werking treedt, zal niet langer noodzakelijk moeten worden aangetoond dat de bestuurder zichtbaar of daadwerkelijk in zijn rijvaardigheid was aangetast. Een voldoende hoge gemeten concentratie volstaat dan.
De wetgever voorziet voor ketamine een drempelwaarde van 50 ng/ml voor de speekseltest langs de weg. Voor de daaropvolgende speekselanalyse in het laboratorium en voor de wettelijk voorziene bloedanalyse wordt een grenswaarde van 25 ng/ml vastgelegd.
De opsporing verloopt in verschillende stappen. De politie overloopt eerst een gestandaardiseerde checklist om indicaties van recent gebruik vast te stellen. Pas wanneer die checklist een indicatie oplevert, wordt een speekseltest afgenomen. Een positief resultaat wordt vervolgens bevestigd door een speekselanalyse in het laboratorium of, in de wettelijk voorziene gevallen, door een bloedanalyse. Enkel bij de vermoedelijke dader van een verkeersongeval mag onmiddellijk tot de speekseltest worden overgegaan, zonder de checklist te overlopen. Elk van die stappen is een wettelijk voorgeschreven formaliteit en dus ook een toetssteen voor de verdediging.
Juridisch is het verschil met artikel 35 van de Wegverkeerswet fundamenteel. Onder artikel 35 luidt de centrale vraag immers: “Was deze bestuurder door ketamine daadwerkelijk in een met dronkenschap vergelijkbare toestand?” Onder het toekomstige artikel 37bis wordt dat: “Werd ketamine volgens de wettelijk voorgeschreven analyse aangetroffen boven de vastgelegde grenswaarde?”
Dat verschil werkt ook door in de sanctie. Waar het rijverval bij artikel 35 verplicht is en minstens één maand bedraagt, is het bij artikel 37bis, § 1, facultatief: de rechter kán het uitspreken op grond van artikel 38, § 1, 1°, voor een duur van in beginsel ten minste acht dagen en ten hoogste vijf jaar. Voor de verdediging van een verkeersdossier vergt dat een totaal andere analyse, en soms ook een andere strategie.
De wet is er, de test nog niet
Er is vandaag echter nog een belangrijke beperking. Hoewel de wet van 25 mei 2026 ketamine toevoegde aan artikel 37bis en meteen ook de grenswaarden vastlegde, heeft de wetgever bepaald dat precies díe wijzigingen pas in werking treden op een datum die nog door de Koning moet worden bepaald.
Op vandaag is die specifieke inwerkingtreding nog niet gebeurd.
Daar bestaat ook een praktische reden voor: de huidige speekseltesten die de politie langs de weg gebruikt, kunnen ketamine op vandaag nog niet afzonderlijk detecteren. Het VIAS wees er eerder dit jaar op dat daarvoor nieuwe testapparatuur moet worden ingevoerd.
Dat betekent evenwel niet dat ketamine vandaag afwezig is in het verkeer. Volgens cijfers van het NICC werd ketamine in 2025 aangetroffen in ongeveer 6% van de stalen die al positief testten op een andere drug. Wie uitsluitend ketamine gebruikt, wordt door de huidige speekseltest dus niet noodzakelijk opgespoord.
Een negatieve speekseltest is geen vrijgeleide
Wie daaruit besluit dat een negatieve speekseltest elke vervolging uitsluit, vergist zich. Meent de politie dat een bestuurder (door bijvoorbeeld ketaminegebruik) in een met dronkenschap vergelijkbare toestand verkeerde, dan blijft artikel 35 onverkort van toepassing.
De wet gaat zelfs verder. Artikel 61ter, § 1, 4° van de Wegverkeerswet voorziet uitdrukkelijk dat een rijverbod van twaalf uur wordt opgelegd wanneer de speekseltest negatief is, maar de betrokkene zich blijkbaar in de toestand bedoeld in artikel 35 bevindt.
Het bewijs blijft centraal staan
De recente ontwikkelingen illustreren hoe snel het juridische kader rond ketamine evolueert.
Bij ketaminegerelateerde verkeerszaken komt het daarom telkens aan op een nauwkeurige analyse van het dossier. Wat heeft de politie precies vastgesteld? Hoe werd het gebruik aangetoond? Werd de wettelijke procedure correct gevolgd? Werden de grenswaarden gerespecteerd? Kan worden bewezen dat de bestuurder daadwerkelijk onder invloed was? En welke gevolgen kunnen aan de vaststellingen worden verbonden?
Die vragen kunnen bepalend zijn voor de uitkomst van een strafprocedure.
VS Advocaten staat cliënten bij in straf- en verkeersrecht en onderzoekt daarbij onder meer de wettigheid en bewijswaarde van politionele en toxicologische vaststellingen.
Wordt u geconfronteerd met een proces-verbaal, een intrekking van uw rijbewijs of een strafrechtelijk onderzoek waarin ketamine een rol speelt? VS Advocaten adviseert u graag.
Mr. An-Sofie Raes en Lynn Vanhandsaeme
28.09.2026